ให้ดูที่ botanical garden

ศิลปการเพาะเลี้ยงไม้แคระ

บอนไซ พัฒนาขึ้นโดยชาวญี่ปุ่นมานานกว่าพันปี โดยดัดแปลงจากการปลูกไม้ขนาดเล็ก (miniature plants) ของชาวจีน ในการเพาะเลี้ยงบอนไซนั้น ใช้พันธุ์ไม้ที่มีเนื้อไม้ (woody plants) นำมาควบคุมให้มีขนาดเล็กและมีสัดส่วนเหมือนสภาพตามธรรมชาติ โดยการปลูกเลี้ยงในภาชนะที่มีขนาดเล็ก ให้ปุ๋ยและน้ำในปริมาณจำกัด แต่เพียงพอให้ต้นไม้เจริญเติบโตได้อย่างมีสุขภาพ ตัดแต่ง (pruning) จัดรูปทรง (training) ของกิ่งให้มีรูปทรงตามที่ต้องการโดยใช้ขดลวด คำว่า บอนไซนอกเหนือจากไม้ที่ปลูกเลี้ยงโดยวิธีการดังกล่าวแล้ว ยังหมายถึงไม้ที่ขึ้นในสภาพภูมิอากาศที่ไม่เหมาะสมส่งผลให้มีขนาดเล็กแต่ดูเหมือนลักษณะตามธรรมชาติของไม้ที่มีอายุมาก มีปุ่มปมตามผิวลำต้น โค้งงอ และห้อยย้อยลงมากกว่าปกติ การเลือกภาชนะปลูก ตำแหน่งของไม้ในภาชนะ การเลือกที่จะปลูกไม้เดี่ยว ๆ หรือปลูกเป็นกลุ่ม เป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องพิจารณาในแง่ศิลป ไม้ที่นำมาเพาะเลี้ยงเป็นบอนไซในประเทศญี่ปุ่นได้แก่ไม้ไม่ผลัดใบ (evergreen) หลายชนิดเช่น ไม้จำพวกสน (junipers, spruces, และ pines) รวมทั้งไม้ดอกผลัดใบ (flowering deciduous trees) หลายชนิด

สวนพฤกษศาสตร์

เป็นสถานที่สาธารณะซึ่งปลูกพืชไว้โดยมีวัตถุประสงค์ร่วมกัน 2 ประการ คือ เพื่อให้ประชาชนเข้าชม และเพื่อการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์ สวนพฤกษศาสตร์ที่เน้นการปลูกไม้ที่มีเนื้อไม้ (woody plants) เป็นหลักมีชื่อเรียกเฉพาะว่า "arboretum" พันธุ์ไม้ในสวนพฤกษศาสตร์ จะต้องติดป้ายชื่อ (label) ซึ่งโดยปกติจะติดทั้งชื่อสามัญและชื่อวิทยาศาสตร์ และมักจะมีการแบ่งกลุ่มพืชตามลักษณะนิสัยของพืช เช่น สวนหิน (rock gardens) สวนไม้น้ำ (aquatic gardens) สวนทะเลทราย (desert gardens) และสวนพืชเขตร้อน (tropical gardens) เป็นต้น ในสวนพฤกษศาสตร์มีกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การรวบรวมและการปฏิบัติดูแลพืชพันธุ์จากทั่วทุกภูมิภาคของโลก การทดลองด้านการผสมพันธุ์พืช (plant breeding) และการผสมข้ามพันธุ์ (hybridization) การบำรุงรักษาห้องสมุดพฤกษศาสตร์ (botanical libraries ) และตัวอย่างพืชอัดแห้ง (herbariums) ตลอดจนการบริหารโปรแกรมการศึกษาเพื่อผู้ใหญ่และเด็ก

การติดตา

การติดตา เป็นวิธีการติดตาต่อกิ่ง (grafting) ประเภทหนึ่ง โดยการสอดตาของพืชเข้าไปใต้เปลือกของต้นตอ (stock) ซึ่งโดยปกติจะใช้ต้นตอที่มีอายุไม่เกิน 1 ปี การติดตาจะได้ผลดีเมื่อต้นตอลอกเปลือกได้ง่าย และตาที่ใช้เจริญเต็มที่แล้ว (mature) สำหรับประเทศที่มีภูมิอากาศแบบเขตหนาว (temperate) ตาที่เจริญเต็มที่จะต้องได้จากต้นพืชในฤดูใบไม้ผลิ (spring) ปลายฤดูร้อน (summer) หรือต้นฤดูใบไม้ร่วง (autumn) วิธีการติดตาเป็นวิธีการมาตรฐานในการขยายพันธุ์ (propagation) กุหลาบ และไม้ผลหลายชนิดในเรือนเพาะชำ (nursery)

การตัดชำ

ทางด้านพืชสวน การตัดชำเป็นการใช้ส่วนของลำต้นพืช ใบ หรือราก ที่ตัดออกมาเพื่อผลิตต้นพืชใหม่ การตัดชำเป็นวิธีการขยายพันธุ์พืชที่สะดวก ไม่แพง แต่ไม่สามารถใช้ได้กับพืชทุกชนิด โดยทั่วไปการตัดชำใช้ได้กับ โกสน เล็บครุฑ เบญจมาศ แก้วมังกร ชบา ว่านลิ้นมังกร (ตัดชำใบ) และพืชอื่นๆอีกหลายชนิด คำว่าการตัดชำมักจะหมายถึง การตัดชำกิ่ง ในปัจจุบันการใช้ฮอร์โมนเร่งราก (rooting hormones) และการใช้กระบะพ่นหมอกช่วยทำให้พืชหลายชนิดที่ไม่เคยตอบสนองต่อวิธีการขยายพันธุ์ด้วยการตัดชำมาก่อน สามารถตัดชำได้ วัสดุที่ใช้เพื่อการตัดชำที่นิยมใช้กันมากได้แก่ ถ่านแกลบ หรืออาจใช้ทรายหยาบก็ได้

สวน

สวน เป็นพื้นที่ที่จัดเตรียมไว้เพื่อการเพาะปลูกไม้ดอก พืชสมุนไพร พืชผัก หรือไม้ผล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ประโยชน์ หรือเพื่อการตกแต่ง ขนาดของสวนมีตั้งแต่เล็กมากเช่นกระบะริมหน้าต่าง แปลงปลูกต้นไม้หน้าบ้าน จนถึงสวนขนาดใหญ่เช่นสวนพฤกษศาสตร์สาธารณะ และสวนผักเพื่อการค้า ประเภทของสวนมีหลากหลายประเภท อาจเป็นสวนที่ปลูกพืชชนิดใดชนิดหนึ่งเพียงอย่างเดียว เช่นสวนกระบองเพชร (cactuses) สวนไม้น้ำ (aquatic plants) สวนหิน (rock garden ) หรือสวนสมุนไพร หรืออาจปลูกพืชหลายชนิดรวมกันเพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดทั้งในแง่ความสวยงาม และผลผลิต

การติดตาต่อกิ่ง

การติดตาต่อกิ่ง เป็นการปฏฺบัติงานด้านพืชสวนเพื่อรวมส่วนของพืช 2 ต้นเข้าด้วยกันแล้วเจริญเติบโตเป็นต้นเดียว ยอดพันธุ์ (scion หรือ cion) ซึ่งเป็นส่วนที่จะนำมาติดกับต้นตอ (stock) หรือส่วนรากนั้น อาจจะมีตาเพียงตาเดียว เช่นกรณีของการติดตา ส่วนการต่อกิ่งจะใช้ยอดพันธุ์ (scion) ที่มีหลายตา ต้นตอ (stock) อาจจะเป็นต้นพืชที่เจริญเต็มที่แล้วทั้งต้น หรืออาจใช้เฉพาะส่วนราก (โดยปกติจะใช้รากของต้นกล้า (seedling)) เหตุผลสำคัญที่สุดของการติดตาต่อกิ่ง คือ การขยายพันธุ์พืชลูกผสม (hybrid) ที่ไม่ติดเมล็ด หรือพืชที่ไม่สามารถเจริญเติบโตจากเมล็ด ใช้กับการผลิตต้นพืชแคระและการศัลยกรรมต้นพืช (surgery) เพิ่มผลผลิตของไม้ผลโดยการเพิ่มจำนวนตา (กรณีไม้ผลเมืองหนาว) ปรับต้นพืชให้เจริญเติบโตในสภาพภูมิอากาศที่ไม่คุ้นเคย โดยใช้รากของต้นพืชที่เจริญเติบโตได้ดีในสภาพแวดล้อมนั้น ๆ เพื่อต่อสู้กับโรค และศัตรูพืช โดยการใช้ต้นตอที่มีความต้านทาน (resistant stock) การติดตาต่อกิ่งไม่ได้สร้างพันธุ์พืชใหม่ ซึ่งทั้งต้นตอและยอดพันธุ์จะยังคงมีลักษณะนิสัยของตัวเอง การติดตาต่อกิ่งมีขึ้นตั้งแต่ยุคโรมัน โดยคนดูแลเรือนเพาะชำ และนักพืชสวน โดยทั่วไปพืชที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกันเท่านั้นที่จะสามารถนำมาติดกันได้สำเร็จ การติดตาต่อกิ่งทำได้หลายวิธี จะใช้วิธีใดขึ้นอยู่กับการที่เยื่อเจริญ (cambium layers) ของต้นตอและยอดพันธุ์จะเจริญเป็นเนื้อเดียวกันได้ดีที่สุด

เรือนกระจก

เรือนกระจก เป็นเรือนโรงบุด้วยกระจกที่ปิดมิดชิด ใช้สำหรับปลูกพืชในสภาพที่มีการควบคุมอุณหภูมิ ความชื้นในอากาศ และการระบายอากาศให้คงที่อยู่เสมอ ขนาดของเรือนกระจกมีตั้งแต่ห้องเล็ก ๆ ที่ช่วยให้ต้นพืชจำนวนไม่มากนักผ่านพ้นฤดูหนาว (ในประเทศเขตหนาว) จนกระทั่งเป็นโรงเรือนปรับอุณหภูมิที่มีขนาดใหญ่มาก (hothouse หรือ conservatory) ครอบคลุมพื้นที่หลายเอเคอร์ (1 เอเคอร์ = 2.5 ไร่) ใช้เพื่อบังคับให้ไม้ผล หรือไม้ดอก ออกนอกฤดู สมัยก่อนใช้เรือนกระจกเพื่อช่วยให้ต้นพืชผ่านพ้นฤดูที่อากาศหนาวเย็น (cold seasons) เพาะปลูกพืชเขตร้อน (tropical plants) และไม้ผลที่มีความทนทานน้อย แต่ในศตวรรษนี้ มีการใช้เรือนกระจกผลิตพืชผัก และขณะนี้การผลิตพืชโดยอาศัยเรือนกระจกมีมูลค่าหลายล้าน USD ต่อปี

พืชสวน

Horticulture มาจากภาษาลาติน hortus แปลว่า garden (สวน) เป็นศาสตร์และศิลปของการทำสวน เป็นการปฏิบัติดูแลรักษาไม้ผล พืชผัก ไม้ดอก และไม้ประดับ สายพันธุ์พืชสวน เป็นสายพันธุ์ที่ปลูกเพื่อเก็บเกี่ยวผลผลิตภายใต้การปฏิบัติดูแลรักษา แยกต่างหากจากพันธุ์ทางพฤกษศาสตร์ที่ปรากฏอยู่ตามธรรมชาติ แม้ว่าวิธีการปฏิบัติกับพืชสวนหลายวิธีเป็นวิธีที่ใช้กันมาแต่โบราณ เมื่อเปรียบเทียบกับความรู้ใหม่ ๆ ทางด้านพันธุศาสตร์ สรีรวิทยาของพฤกษ์ ชีวเคมี นิเวศน์วิทยา โรคพืช กีฏวิทยา ชีววทยาโมเลกุล ปฐพีวิทยา และการใช้สารเคมีแบบดูดซึมเข้าไปในเนื้อเยื่อพืช ซึ่งความรู้เหล่านี้ทำให้พืชสวนเป็นวิทยาการที่ซับซ้อน หน่วยงานต่าง ๆ เช่น ส่วนราชการด้านการเกษตร สถานีทดลอง สถานศึกษาด้านการเกษตร สมาคมที่เกี่ยวข้องกับพืชสวน ล้วนมีส่วนในการพัฒนา และปรับปรุงวิธีปฏิบัติกับพืชสวนเพื่อผลกำไรสำหรับผู้ประกอบอาชีพพืชสวนทั้งสมัครเล่น และอาชีพ

ไม้ประดับในบ้าน

พันธุ์ไม้หลากหลายกลุ่มที่ปลูกประดับได้ดีภายในบ้านโดยไม่มีความจำเป็นต้องดูแลอะไรเป็นพิเศษ โดยปกติจะปลูกเดี่ยว ๆ ในกระถาง แต่ก็อาจปลูกเป็นกลุ่มรวมกับพันธุ์ไม้อื่นโดยจัดเป็นสวนถาด (dish gardens) หรือสวนตู้กระจก (terrariums) บางสายพันธุ์เป็นไม้ดอกเช่น อาฟริกันไวโอเล็ต (African violets) บางสายพันธุ์เป็นไม้ประดับที่มีใบสวยงาม เช่น พลูด่าง และไม้ในตระกูลฟิโลเดนดรอน (philodendron) การปลูกไม้ประดับในบ้านในประเทศไทยทำได้ง่ายกว่าในประเทศเขตหนาว เนื่องจากมีภูมิอากาศร้อนชื้นเอื้ออำนวยต่อการเจริญเติบโตของไม้ประดับ ไม่มีความจำเป็นต้องมีอุปกรณ์เพิ่มอุณหภูมิหรือให้ความชื้นเพิ่มเติมเหมือนกับประเทศเขตหนาว

การตอนกิ่ง

การตอนกิ่ง เป็นวิธีปฏิบัติทางพืชสวนเพื่อขยายพันธุ์พืชโดยทำให้เกิดรากที่กิ่งพืชก่อนตัดออกจากต้นแม่ การตอนกิ่งพืชทำได้หลายวิธี เช่น simple layering โน้มกิ่งล่างๆของต้นพืชลงให้ถึงพื้นดิน ทำให้มีบาดแผลที่ส่วนล่างของกิ่งกลบดินบริเวณกิ่งที่มีแผลให้ส่วนยอดโผล่พ้นดิน แล้วตอกหลักยึดกิ่งไว้ trench layering ขุดดินเป็นร่องยาวแล้วฝังกิ่งลงในร่องตลอดความยาวของกิ่ง กิ่งที่ถูกฝังจะมียอดใหม่แตกขึ้นมาขณะเดียวกันก็จะงอกรากออกมาด้วย mound layering หรือ stool layering ตัดต้นพืชให้เหลือตอเกือบชิดดินเมื่อเริ่มแตกยอดใหม่นำดินมากลบที่โคน จะมีรากงอกบริเวณโคนกิ่งที่แตกใหม่ air layering กรณีที่ไม่สามารถโน้มกิ่งลงให้ถึงดินได้ ใช้วิธีควั่นกิ่งแล้วลอกเปลือกออก นำวัสดุที่อุ้มน้ำได้ดี (นิยมใช้ปุยมะพร้าวที่ชื้น) มาหุ้มกิ่งบริเวณที่ถูกควั่นแล้วหุ้มทับด้วยพลาสติก เมื่อรากที่แตกออกมาแก่พอสมควร สังเกตุได้จากการที่เริ่มเปลี่ยนสีเป็นสีน้ำตาลก็ตัดไปชำไว้ ก่อนที่จะนำไปปลูก การตอนกิ่งนิยมใช้กับพืชที่ไม่สามารถขยายพันธุ์โดยการตัดชำได้ง่าย

ให้ดูที่ garden

เรือนเพาะชำ

ในทางพืชสวน nursery หมายถึงอาคารสถานที่ หรือพื้นที่ ที่ใช้เพื่อการขยายพันธุ์ (propagation) การผสมพันธุ์ (breeding) และการปฏิบัติดูแลต้นพืชในระยะเริ่มต้น ใช้เพื่อการปฏิบัติดูแล และการพัฒนาต้นพืชทุกประเภท รวมถึงสถานที่ขายส่งและขายปลีกกล้าไม้ที่พร้อมจะนำไปปลูก ตั้งแต่มีการติดตั้งระบบการให้น้ำ มีเรือนกระจกขนาดใหญ่ ที่มีการควบคุมอุณหภูมิให้เหมาะกับสภาพตามธรรมชาติของพืช ทำให้การเพาะเลี้ยงพันธุ์ไม้ประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี เช่น nursery ที่ใช้เพาะเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับประเภทหัวในประเทศเนเธอร์แลนด์ซึ่งเป็นที่รู้จักมาช้านาน เรือนเพาะชำสมัยใหม่ที่ดำเนินการโดยทีมงานผู้เชี่ยวชาญ มีการติดตั้งอุปกรณ์อำนวยความสะดวก ให้ประโยชน์ทั้งในด้านการค้นคว้าทดลอง และการผลิตในปริมาณมาก ๆ (mass production) สามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ ต้นกล้าของพันธุ์ไม้ตามความต้องการและมีคุณภาพได้เพียงพอกับความต้องการของผู้จัดสวนตามบ้าน ผู้ปลูกไม้ดอก และไม้ผล เกษตรกร ตลอดจนผู้ปลูกสวนป่า ภายใต้สภาพของเรือนเพาะชำ มีการผสมพันธุ์ พันธุ์ไม้หลากหลายประเภท ให้มีผลผลิตสูงขึ้น มีความแข็งแรงมากขึ้น ไม้ดอกบานได้นานขึ้น มีความต้านทานโรคและแมลงมากขึ้นกว่าสภาพที่ปลูกตามปกติซึ่งไม่ค่อยได้มีการควมคุมการคัดเลือกพันธุ์และการผสมข้ามพันธุ์ ในเรือนเพาะชำมีการใช้วิธีการติดตาต่อกิ่งกันเป็นปกติเพื่อผลิตพืชที่มีลักษณะพิเศษ และปัจจุบันมีการขยายพันธุ์พืชบางชนิดจากเซลล์ในสภาพปลอดเชื้อด้วย

สวนผลไม้

โดยทั่วไปหมายถึงพื้นที่ปลูกและดูแลรักษาไม้ผล และนิยมใช้คำว่า grove และ plantation กับไม้ผลเขตร้อน (tropical fruits) เช่น สวนส้ม (citrus grove) สวนกล้วย (banana plantation) ความแตกต่างของคำทั้ง 3 คำ อยู่ที่การใช้คำพูดตามความนิยม มากกว่าที่จะแตกต่างกันตามคำจำกัดความ ในสมัยก่อน orchard เป็นสวนเพื่อความรื่นรมณ์ที่จัดเป็นแถวเป็นแนว และมักประดับด้วยน้ำพุ และปฏิมากรรม ทุกวันนี้สวนผลไม้โดยปกติจะปลูกเพื่อการค้าบางครั้งมีเนื้อที่หลายเอเคอร์ (1 เอเคอร์ = 2.5 ไร่) มักมีการใช้เครื่องจักร เพื่อ ไถ พรวน (cultivating) พ่นสารเคมี (spraying) เก็บเกี่ยว (picking) และบรรจุ (packing) พื้นดินภายใต้ต้นผลไม้มักทำให้เตียน หรือปลูกพืชคลุม (cover crops) หรือสลับกันระหว่างการการทำให้เตียนกับการปลูกพืชคลุม เมื่อต้นผลไม้ยังเล็กนิยมปลูกพืชผักเป็นพืชคลุมระหว่างแถวต้นผลไม้ เป็นการเพิ่มรายได้ (maintenance costs) จนกว่าจะเริ่มเก็บเกี่ยวผลไม้ได้

การตัดแต่ง

เป็นวิธีปฏิบัติทางพืชสวน เพื่อตัดส่วนของพืชที่ไม่มีความจำเป็น หรือไม่พึงประสงค์ทิ้ง โดยมากใช้กับไม้ยืนต้น (trees) ไม้พุ่ม (shrubs) ไม้ที่ปลูกเป็นรั้ว (hedges) และไม้เถาเลื้อยที่มีเนื้อไม้ (woody vines) การตัดแต่งมีวัตถุประสงค์ ดังนี้ ขจัดส่วนของพืชที่เป็นโรค หรือส่วนของพืชเสียหาย เพื่อบังคับให้มีการเจริญเติบโตของส่วนยอด หรือบังคับให้มีการแตกตาข้าง แล้วแต่กรณี เพื่อเพิ่มจำนวนดอก และผล การตัดส่วนยอดทิ้ง (top pruning หรือ topping) ชักนำให้มีการเจริญเติบโตของตาข้าง (lateral growth) สำหรับต้นไม้ผลการตัดแต่งนอกจากจะทำให้การทำงานสะดวกแล้ว ยังเป็นการลดการสูญเสียธาตุอาหารที่จะส่งไปเลี้ยงดูส่วนของพืชที่ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ด้วย ในการขุดย้ายต้นพืช การตัดแต่งกิ่งก้าน (aerial parts) ออกบ้างทำให้เกิดสมดุลย์กับส่วนของรากที่ถูกทำลายไป เป็นการลดพื้นที่ของต้นพืชที่จะคายน้ำ การตัดแต่งที่พอเหมาะจะช่วยรักษาความแข็งแรงของต้นไม้ และช่วยยืดระยะเวลาการบานของดอกให้นานขึ้น สำหรับงานไม้ตกแต่งทรง (topiary work) ไม้พุ่มและไม้ยืนต้น จะถูกตัดแต่งให้มีรูปทรงตามที่ออกแบบไว้ ส่วนการปฏิบัติทางด้านพืชสวนอื่นๆ วิธีการตัดแต่ง และช่วงเวลาการตัดแต่ง จะผันแปรและปรับให้เหมาะกับพืชแต่ละชนิด และเหมาะกับสภาพแวดล้อม

สวนหิน

สวนที่จัดขึ้นรอบๆหินธรรมชาติ หรือหินเทียมที่ตกแต่งเป็นภูเขาจำลอง เชื่อกันว่าแนวคิดในการจัดสวนหินนำมาจากจีนและญี่ปุ่น โดยถูกนำไปยังโลกตะวันตกในราวศตวรรษที่ 17 และได้รับความนิยมอย่างกว้างขวาง พันธุ์ไม้ที่ใช้มักมีรากลึกสามารถรักษาความชุ่มชื้นได้แม้พื้นผิวจะร้อนและแห้ง พันธุ์ไม้เตั้ย ๆ และต้องการสภาพที่มีการระบายน้ำดีมีความเหมาะสมกับสวนหิน

ให้ดูที่ grafting

การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ

การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช เป็นการขยายพันธุ์พืชโดยการนำส่วนของเนื้อเยื่อพืชที่ยังไม่พัฒนาเป็นอวัยวะใด ๆ (undifferentiated tissue) โดยใช้เนื้อเยื่อดังกล่าวชิ้นเล็ก ๆ หรือเซลล์แต่ละเซลล์ มาเพาะเลี้ยงในสภาพแวดล้อมที่มนุษย์ทำขึ้น (artificial environment) วางเนื้อเยื่อพืชในวัสดุผสมธาตุอาหารพืช (nutrient medium) ที่มีคุณสมบัติกระตุ้นให้เกิดราก และยอดอ่อนที่จะพัฒนาไปเป็นต้นพืชปกติต่อไป ด้วยวิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ สามารถควบคุมการผลิตพืชที่มีลักษณะที่พึงประสงค์ได้อย่างแน่นอน พืชที่ได้แต่ละต้นมีลักษณะแต่ละลักษณะเหมือนกันทุกประการ เช่นลักษณะการต้านทานโรค เป็นต้น

งานไม้แต่งทรง

งานไม้แต่งทรง เป็นการตัดแต่ง (pruning) และจัดรูปทรง (training) ไม้จำพวกไม้พุ่มและไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ให้มีรูปทรงเพื่อเป็นไม้ประดับ ใช้ในการจัดสวน (landscape gardening) ไม้แต่งทรงที่ตัดแต่งอย่างประณีตอาจดูเหมือนปฏิมากรรมที่มีรูปทรงต่าง ๆ เช่นรูปสัตว์ รูปทรงกลม และอื่น ๆ สมัยหนึ่งนิยมตัดแต่งเป็นเขาวงกต หรือตัดแต่งเป็นรูปทรงเรขาคณิต ในประเทศไทยไม้ที่นิยมนำมาใช้เป็นไม้แต่งทรงได้แก่ ชาฮกเกี้ยน ข่อย เข็ม และเฟื่องฟ้า เป็นต้น